گروه سياسي - مناظره بر سر مسائل سياسي و اعتقادي اگر چه در تاريخ اسلام و انقلاب اسلامي سابقه دارد اما گويي هنوز نتوانسته  در مناسبات سياسي و اجتماعي ما جايگاه واقعي خود را پيدا کند. در تاريخ اسلام به مواردي از مناظره ائمه اظهار(س) و فقهاي مسلمان بر سر مسائل اعتقادي با مخالفاني از اديان ديگر و حتي ملحدان ومنکران خداوند برمي خوريم که از قضادر بسياري از موارد به اعتراف اين گروه به حقانيت دينداران و ائمه (س) منجر شده است. از سوي ديگر يکي از مهم ترين پديده هايي که همزمان با انقلاب اسلامي در جامعه ملتهب وبه شدت سياسي شده آن روز ايران خود را به رخ مي کشيد، انجام مناظره هاي تلويزيوني بود و اين البته به غير از مناظراتي که در سطح دانشگاه ها روزنامه ها وحتي کوچه و خيابان از سوي فعالان سياسي گروه هاي مخلتف برگزار مي شد. وجود تصاوير مناظره که در آن هاچهره هايي چون آيت الله دکتر بهشتي، آيت الله مصباح يزدي، دکتر عبدالکريم سروش از طرف نظام نوپاي اسلامي و نورالدين کيانوري و بابک زهرايي از سوي مخالفان گواه روشني بر عزم نظام سياسي براي انجام مباحثات فکري براي روشن شدن فضا بوده است. موضوعي که البته تا سي سال پس از آن جايگاهي در فضاي سياسي و رسانه اي پيدا نکرد.
انتخابات; احياي سنت مناظره
دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري اما مقطع مهمي است که در آن اين سنت مهم و سابقه دار در اسلام و جمهوري اسلامي احيا شد. حضور همزمان کانديداهاي رياست جمهوري در روبه روي هم وپرسش و پاسخ همزمان فضاي انتخابات دهم را سرشار از شور و انگيزه کرد.به گونه اي که اين فضا از درون استوديوهاي صداوسيما به خيابان ها نيز کشيده شد و در روزهاي تبليغات انتخاباتي مردان وزناني را مي شد مشاهده کرد که درخيابان ها وميدان هاي شهرها وروستاها به مناظره و بحث پيرامون انتخابات و کانديداها و برنامه هايشان مي پرداختند.بدون ترديد يکي از عوامل مهم حضور چهل ميليوني مردم در انتخابات وجود همين مناظره بوده است.
يک مناظره و هزاران حرف و حديث
اما مناظره انتخاباتي ميان دوکانديدايي که نظرسنجي ها از امکان پيروزي آن ها خبر مي دادند (يعني ميرحسين موسوي و محمود احمدي نژاد) و موارد مطرح شده در آن فضاي سياسي کشور را دچار وضعيتي خاص کرد. موضوعي که در مباحث مربوط به حوادث و ناآرامي هاي پس از انتخابات به آن اشاره مي شود و بسياري از تحليلگران آن مناظره را منشا اين حوادث مي دانند.
مناظره با حضور موافقان
 حضور برخي سياسيون در شبکه هاي تلويزيوني و سخنان گاه تند آنان به معترضان به نتايج انتخابات رويه اي بود که صداوسيما در روزهاي ملتهب اول پس از انتخابات برگزيده بود( مانند سخنان شديد اللحن غلامعلي حدادعادل در يک برنامه تلويزيوني) اما اين اقدام نتوانست کمکي به موضوع کند و بالعکس هم اکنون در آسيب شناسي حوادث پس از انتخابات به آنها به عنوان عوامل تشديد کننده تشنجات اشاره مي شود.اما اکنون ماه ها پس از ادامه ناارامي ها صدا وسيما تغييراتي دربرنامه هاي خود دراين باره داده و با توليد برنامه با عنوان "روبه فردا" تلاش مي کند که از کلي گويي اين چندماهه صداوسيما دوري کند و به صورت مستقيم به سراغ بررسي عوامل اين حوادث برود.حضور چهره هاي سياسي در اين برنامه در روزهاي اول البته نتوانسته بود آن را در کانون توجهات قرار داهد. چهره هايي که دوطرف از يک اردوگاه سياسي بودند. مانندحضور همزمان عباس سيمي نمين و مرتضي نبوي، علي مطهري و وحيد جليلي، خوش چهره و کلهر، که همگي از اردوگاه اصولگرايان بودند، نتوانست مخاطبان را اقناع کند که بدون پيش داروي به تماشاي برنامه بنشينند.اين موضوع البته آن قدر واضح بود که گاهي که غيبت طرف مقابل به شدت محسوس مي شد يکي از دو طرف وظيفه دفاع از آنان را به عنده مي گرفت. موضوعي که البته گاه مضحک به نظرمي رسيد.
بازگشت مناظره ها
اما دردوبرنامه اخير حضور يک طرف از اردوگاه اصلاح طلبان توانست به جلب مخاطبان کمک زيادي کند به گونه اي که مي توان اميدودار بود با ادامه اين امر دوباره مناظره بر سرمسائل اخير کشور به يکي از پرمخاطب ترين برنامه هاي تلويزيون تبديل شود و از آن سو با ايجاد اعتماد به گروه مقابل حرف هاي انها نيز در رسانه ملي مطرح شود و از اين رهگذر به بازگشت اعتماد گروه بزرگي از جامعه نسبت به آنچه که رسانه ملي خوانده مي شود،منجر شود.حضور دو چهره اصلاح طلب در برنامه هاي اخير(مصطفي کواکبيان و جواد اطاعت در برابر چهرهايي چون حسين شريعتماداري و عليرضا زاکاني) از آن جمله است که اين موضوع را تاکنون محق ساخته است.
مجري مناظره ها بايد بي طرف باشد
در اين رابطه عضو کميسيون فرهنگي مجلس تاکيدکرد: در مناظره هاي تلويزيوني مجري بايد بي طرف باشد.سيد رضا اکرمي در گفتگو با ايلنا، در پاسخ به سوالي در خصوص برگزاري مناظره هاي سياسي در سيما، اظهار داشت: کار صدا و سيما کار فرهنگي است و بايد مناظره هاي سياسي را هميشه برگزار کنند نه اينکه به طور فصلي و موقت از آنها استفاده کنند.وي افزود: مقام معظم رهبري در نماز جمعه روز 29 خرداد روي تداوم مناظره ها اهتمام داشتند و تاکيد کردند که همين برنامه باعث شد تا عده زيادي به صندوق راي کشيده شوند ولي متاسفانه مناظره ها دچار وقفه شد و هم اکنون پس از ماه ها از سر گرفته شده است.نماينده تهران با تاکيد بر اينکه در مناظره ها مجري بايد بي طرف باشد و مصالح ملت را رعايت کند و يک جناح را ناديده نگيرد، تصريح کرد: هر چه مناظره ها را با کيفيت تر برگزار کنيم، در جهت آگاهي مردم و افشاگري دشمن مفيد است.اکرمي با بيان اينکه در خصوص مناظره ها موضوعي تعيين نمي کنم، ادامه داد: بايد بدانيم که نياز کشور چيست و پس از آگاهي از اين امر صدا و سيما در آن جهت گام بردارد که اين مشکلات ممکن است در زمينه هاي گوناگون سياسي،  اقتصادي، اخلاقي و... داشته باشد و به طور مثال در موضوعاتي چون بيکاري، نقدينگي، افزايش طلاق و.... بايد از حضور کارشناسان استفاده کرد.وي در پايان در پاسخ به اين سئوال که آيا در مناظره ها از حضور جناح اصلاح طلب بايد استفاده شود يا خير؟ تاکيد کرد: حتما بايد از اصلاح طلبان در مناظره ها دعوت شود، زيرا همه احزاب و تشکل هايي که شناسنامه دار هستند مي خواهند تا در فضاي کشور ابراز وجود کنند و ما نيز بايد از آنها استفاده کنيم.
چهره هاي شاخص به مناظره دعوت شوند
سعيد ابوطالب نيزدر گفتگو با مهر، درباره برگزاري مناظره هاي سياسي در سيماي جمهوري اسلامي ايران با انتقاد از دير ساخته شدن چنين برنامه اي در رسانه ملي عنوان کرد: مناظره هاي سياسي درحال پخش از سيماي جمهوري اسلامي مي توانست زودتر ازاينها ساخته شود زيرا در مدت کمي که از پخش اين برنامه ها مي گذرد اثرات بسيار زيادي از ابعاد مختلف سياسي-اجتماعي برجاي گذاشته است.اين نماينده اصولگراي مستقل مجلس هفتم با اشاره به اينکه رسانه ملي با ساخت چنين برنامه اي نشان داد که ظرفيت پخش ديدگاههاي مختلف سياسي جامعه را دارا است، گفت: بر اين اساس رسانه ملي با ساخت برنامه هايي از اين دست خواهد توانست مخاطبان اصلي خود را نيز برگرداند.اين مستندساز رسانه ملي که خود مجري برخي برنامه هاي سياسي بوده است، با بيان اينکه در انتخاب مهمان در مناظره ها مي توان بسته به موضوع هر برنامه کارشناسان متفاوتي را دعوت کرد، به مجري برنامه مذکوراشاره کرد و گفت: مجري اين مناظره نسبت به اجراهاي قبلي خود موفق تر بوده اما هم اکنون در اين برنامه با اينکه تلاش بسيار زيادي مي کند ولي در اجراي بي طرفانه برنامه موفق نبوده است.وي با بيان اينکه مهمانهاي اين برنامه بايد از سلائق سياسي-اجتماعي متنوعي برخوردار باشند و ازسطوح مختلف کارشناس، کارشناس ارشد، استاد دانشگاه، نظريه پرداز وحتي شخصيتهاي بلندمرتبه سياسي نيز براي حضور در اين برنامه دعوت بعمل آيد.
دعوت از نمايندگان کانديداهاي معترض
:سخنگوي فراکسيون خط امام (ره) مجلس شوراي اسلامي با استقبال از مناظرات تلويزيوني اظهار داشت:  دعوت از نمايندگان کانديداهاي معترض در اين مناظرات اختلافات را از بين مي برد.داريوش قنبري، اظهار داشت:  گفت وگو بهترين و راحت ترين راه حل براي پايان دادن به مناقشات است چرا که از طريق گفت وگو حقيقت زاده مي شود.وي با بيان اينکه چنانچه از کانديداهاي معترض و يا نمايندگان آنها در مناظرات استفاده شود فضاي خوبي ايجاد خواهد شد، خاطر نشان کرد: چنانچه فضايي ايجاد شود که خود کانديداهاي معترض و يا نمايندگان آنان در اين مناظرات شرکت کنند قطعا از طريق برهان و استدلال هاي روشن به نتايجي خواهند رسيد. عضو کميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي يادآور شد: شرط نتيجه بخش بودن اين مناظرات بي طرفانه بودن آنهاست.قنبري در پايان گفت:  بي شک با ادامه گفت وگوهاي تلويزيوني با رعايت شرط بي طرفي بسياري از اختلافات زدوده خواهد شد.
توصيه خطيب جمعه تهران در خصوص
 مناظره ها
امام جمعه موقت تهران در خصوص مناظره هاي اخير گفت: مناظره ها بايد علمي، مستدل و حساب شده باشد نه احساسي و نه شعاري; اين طور حرف زدن ها فايده اي ندارد.به گزارش ايرنا، آيت الله امامي کاشاني در خطبه دوم نماز جمعه تهران، از روزنامه نگاران و مناظره کنندگان دلسوز در کشور خواست به مسايل مهم و کلان کشور توجه کافي کنند و تعبيرها و تحليل هاي منصفانه و مستدل را بکار ببرند.وي به توصيه هاي رهبر معظم انقلاب در مورد جذب حداکثري و دفع حداقلي اشاره کرد و گفت: بايد به توصيه ها و رهنمودهاي رهبري توجه شود.